Inleiding en wettelijke grondslagen

Inleiding

Dit werk werd opgesteld met als doel het dagelijkse gebruik van JustRestart te beschrijven en toe te lichten voor het gerechtelijk personeel, de griffiers en de magistraten. Het gebruik van dit syllabus moet worden gezien in het kader van de dagelijkse praktijk. Dit syllabus pretendeert niet exhaustief te zijn, noch inhoudelijke juridische vragen te behandelen.

Het beschrijft bovendien het JustRestart-platform zoals het geconfigureerd is op het moment van de redactie van dit syllabus (namelijk in december 2025). Het houdt dus geen rekening met latere ontwikkelingen van het platform. Aangezien zowel de huidige functionaliteiten als de gevolgen van eerdere functionaliteiten worden behandeld, kunnen de schermafbeeldingen dateren van december 2025 of van eerdere periodes.

Bovendien bevatten deze schermafbeeldingen namen en rijksregisternummers van fictieve schuldenaren en schuldeisers. Enkel enkele grote schuldeisers of inkomensschuldenaars zijn reeel omwille van de opleiding.

Onthoud Dit syllabus is een praktische gids, geen juridisch handboek. Het beschrijft het platform zoals het bestond in december 2025 en behandelt geen latere ontwikkelingen.

We stellen voor om in verschillende stappen te werken:

De wettelijke aspecten -- We behandelen eerst de wettelijke aspecten die het platform, het gebruik ervan en de financiering regelen;
De presentatie van het platform -- Vervolgens nemen we de tijd om het platform in detail te presenteren, zodat elke gebruiker de informatie die hij er kan vinden, de betekenis ervan en de plaats waar hij de noodzakelijke informatie voor de behandeling van dossiers van Collectieve Schuldenregeling kan terugvinden, begrijpt;
De concrete behandeling -- Tot slot vertrekken we vanuit de concrete behandeling van een dossier, om de verschillende behandelingsfasen door (de schuldbemiddelaar), de griffie, de griffier en de magistraat te onderzoeken.

Aan het einde van het syllabus bieden we u bovendien een reeks meer algemene hulpmiddelen aan, evenals memo-fiches die kunnen worden afgedrukt en die de verschillende acties samenvatten die moeten worden ondernomen bij de behandeling van de verzoeken.

1. Het gebruik van JustRestart: de wettelijke grondslagen

De integratie van JustRestart heeft geleid tot een herziening van een hele reeks wettelijke bepalingen, die we hierna zullen bespreken.

1.1. Wijzigingen van het Gerechtelijk Wetboek

Sinds 1 november 2023 verloopt de volledige procedure inzake Collectieve Schuldenregeling via een informaticaplatform genaamd JustRestart.

Dit register werd ingesteld door de Wet van 25 december 2016 (Belgisch Staatsblad 30/12/2016) en is in werking getreden, zowel voor nieuwe dossiers als voor lopende dossiers, op 1 november 2023.

Voor dit register moesten de burgers zich fysiek naar de arbeidsrechtbank begeven om een verzoekschrift neer te leggen of hun dossier van Collectieve Schuldenregeling te raadplegen. Bovendien waren zij volledig afhankelijk van hun schuldbemiddelaar als zij informatie over hun dossier wilden verkrijgen.

Dit platform werd ontwikkeld in opdracht van Justitie door de Vlaamse en Franstalige Ordes van advocaten (OVB en OBFG). Dankzij deze nieuwe toepassing kunnen de schuldenaren voortaan een dossier van Collectieve Schuldenregeling digitaal indienen en opvolgen. De schuldeisers kunnen op een efficiente manier hun schulden aangeven en al hun dossiers op een enkel digitaal platform beheren.

Onthoud JustRestart is verplicht sinds 1 november 2023, zowel voor nieuwe dossiers als voor lopende dossiers. Het platform werd ontwikkeld door de Ordes van advocaten (OVB en OBFG) in opdracht van Justitie.

Het nieuwe artikel 1675/15bis van het Gerechtelijk Wetboek preciseert dat:

"§ 1. Elke kennisgeving, elke mededeling of elke neerlegging voorzien door deze titel en door artikel 20, § 2, van de wet van 5 juli 1998 betreffende de Collectieve Schuldenregeling en de mogelijkheid van verkoop uit de hand van de in beslag genomen onroerende goederen, geschiedt door middel van het register bedoeld in artikel 1675/20 tussen de volgende categorieen van personen:

de rechtbank of het hof, met inbegrip van hun griffies;
de schuldbemiddelaar;
de advocaten;
de derden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen;
de FOD Economie;
de in Belgie gevestigde rechtspersonen;
voor zover zij zich in het register hebben ingeschreven, de in het buitenland gevestigde rechtspersonen;
voor zover zij zich in het register hebben ingeschreven, de natuurlijke personen, met dien verstande dat zij het recht hebben om te allen tijde afstand te doen van hun inschrijving in het register.

... "

Concreet is elke Belgische rechtspersoon verplicht het register te gebruiken. Hetzelfde geldt voor buitenlandse rechtspersonen, voor zover zij zich eenmaal op JustRestart hebben aangemeld.

Wat de particulieren betreft, voorziet punt 8 dat natuurlijke personen die niet worden bijgestaan door een advocaat of een derde, het gebruik van het platform kunnen weigeren. Deze uitzondering werd voorzien om de meest kwetsbare personen te beschermen tegen de digitale kloof. Enkel deze categorie personen kan nog papier gebruiken indien zij dat wenst.

Onthoud Het gebruik van JustRestart is verplicht voor:

Alle Belgische rechtspersonen

Buitenlandse rechtspersonen die al verbonden zijn

Advocaten, schuldbemiddelaars en andere professionals

Enige uitzondering: natuurlijke personen die niet worden bijgestaan door een advocaat kunnen het platform weigeren.

Merk evenwel op dat in de griffies de raadpleging van het dossier (dat doorgaans niet wordt afgedrukt) zal plaatsvinden via de Kiosk-pc's.

Alle andere actoren van de procedure inzake Collectieve Schuldenregeling moeten via het register werken.

1.2. Het koninklijk besluit "toegang"

Het Koninklijk Besluit van 11 oktober 2023 (Belgisch Staatsblad 26/10/2023) preciseert de toegang van de verschillende actoren tijdens de procedure. Dit koninklijk besluit is het resultaat van lange onderhandelingen tussen de verschillende actoren van de procedure en de DPO die verantwoordelijk is voor de naleving van de wet op de gegevensbescherming (AVG). U vindt dit koninklijk besluit in bijlage 2 van dit syllabus.

De tabel die het bevat, maakt het mogelijk om snel, item per item (we komen later terug op dit begrip), te bepalen welke actor toegang heeft tot de inhoud ervan. Het is dan ook van kapitaal belang in de praktijk.

⚠️ Let op Het koninklijk besluit "toegang" is een essentieel referentiedocument. De tabel ervan maakt het mogelijk om, item per item, te bepalen welke actor toegang heeft tot welke inhoud. Raadpleeg het systematisch bij twijfel over de toegangsrechten.

1.3. De retributie JustRestart en de honoraria van de schuldbemiddelaar

Artikel 1675/27 § 2 van het Gerechtelijk Wetboek voorzag aanvankelijk dat:

"De registratie, de raadpleging, de wijziging, de vernieuwing en de verwijdering van de gegevens in het register alsook het beheer van een dossier van Collectieve Schuldenregeling kunnen aanleiding geven tot de inning van een jaarlijkse retributie teneinde de kosten veroorzaakt door het beheer van het register te dekken. Deze retributie mag in geen geval ten laste van de schuldenaar worden gelegd.

De retributies zijn betaalbaar aan de beheerder en worden door deze laatste geind.

Het bedrag, de voorwaarden en de modaliteiten van inning van de retributie worden door de Koning bepaald na advies van de beheerder."

Het koninklijk besluit van 29 maart 2024 heeft deze bepaling uitgevoerd door te voorzien dat een retributie van 75 euro wordt gefactureerd aan de schuldbemiddelaar bij elke verjaardag van de beschikking van toelaatbaarheid.

Dit koninklijk besluit heeft aanleiding gegeven tot diverse betwistingen:

Een vordering tot schorsing en nietigverklaring werd ingesteld bij de Raad van State. Bij arrest van 6 december 2024 heeft de Raad van State het verzoek tot schorsing niet ingewilligd. Op de dag van de redactie van dit syllabus heeft de Raad van State het beroep tot nietigverklaring niet beslist;
Diverse rechtscolleges hebben zich afgevraagd of de betrokken retributie ten laste van de bemiddelingsrekening kon worden gelegd, wetende dat artikel 1675/27 preciseert dat zij niet ten laste van de schuldenaar in bemiddeling kan worden gelegd, terwijl het koninklijk besluit preciseert dat de retributie wordt opgenomen in de staat van kosten en honoraria van de schuldbemiddelaar (die uiteindelijk ten laste is van de schuldenaar in bemiddeling wanneer hij geen kwijtschelding van schulden geniet).

In het licht van deze tegenstrijdige adviezen is artikel 1675/27 § 2 van het Gerechtelijk Wetboek aangevuld door een wet van 24 oktober 2025 om aan te geven dat de retributie ten laste is van de bemiddelingsrekening.

Het is evenwel belangrijk te weten dat deze betwistingen hebben geleid tot:

In bepaalde gevallen, een opschorting, door de schuldbemiddelaar, van de betaling van de factuur verbonden aan de retributie;
In andere gevallen, gerechtelijke beslissingen die aangaven dat de retributie niet verschuldigd was.

Deze betwistingen zijn in dit stadium niet definitief beslecht.

⚠️ Let op De retributie van 75 euro per jaar (per dossier) is nog steeds het voorwerp van juridische betwistingen. Sinds de wet van 24 oktober 2025 is zij officieel ten laste van de bemiddelingsrekening, maar bepaalde schuldbemiddelaars hebben de betaling opgeschort en beroepen zijn nog hangende.

Daarnaast waren er besprekingen tussen de syndici van de schuldbemiddelaars en de regering om het koninklijk besluit van 18 december 1998 betreffende de honoraria van de schuldbemiddelaar aan te passen aan de nieuwe manier van werken met JustRestart (die bepaalde bijkomende prestaties impliceert -- zoals het integreren van een aangifte van schuldvordering die door een natuurlijke persoon is ingediend in het platform -- en de tussenkomst van andere soorten acties vermindert -- zoals de verzendingen van brieven die nu grotendeels automatisch worden gegenereerd).

Momenteel is er nog geen consensus bereikt.

Onthoud Synthese van de wettelijke grondslagen:

Wet van 25/12/2016: instelling van het JustRestart-register

KB van 11/10/2023: toegangsregels (wie ziet wat)

KB van 29/03/2024: retributie van 75 euro / jaar / dossier

Wet van 24/10/2025: retributie ten laste van de bemiddelingsrekening